Joe Ruelle, trans. Cameron Shingleton
I remember seeing a poster somewhere with a picture of four skeletons sitting around a table. Each skeleton had a single accessory; one a pink hat, one a make-up bag, one was in high heels, another had a designer-label scarf slung round its neck. Four skeletons that had once belonged to four women. The caption at the bottom of the poster? “Still waiting for the perfect man.”
Waiting, waiting and waiting.
From that point on I began to notice how many unmarried 30 year-old women there are in Hanoi: women who maybe have no intention of getting married, or maybe women who have the intention but still haven’t found a suitable candidate.
“What’s the point of getting married when you’re young?”. The question is almost like a watchword. What’s the point of getting married to some normal guy? Why not have a career instead? If a prince comes knocking at the door, then, sure open it. If not, well, just keep waiting.
Here’s the problem: there are quite a lot of talented Vietnamese women out there, but not so many suitable princes.
The other day I was reading an interview in an English-language magazine, a piece about a 24 year-old girl from Hanoi and the way city life in Vietnam is changing. Some of her comments struck me, particularly this one:
“People are becoming more beautiful, especially women. I think in some ways girls are developing faster than boys. I see so many beautiful, strong, smart women becoming independent, and yet still keeping their Vietnamese cultural values.”
That’s right, I thought. Looking out into Vietnamese society today, I can see a gulf opening up between young men and young women. In just about every walk of life, the girls are running faster than the guys, whether it’s in foreign languages, finance, marketing, publishing, management, entertainment. . . Yes, that’s just my feeling. Though I have to say – it’s a strong feeling.
Just look at who learns languages in Vietnam. I’ve been invited to be part of more than a few English classes at Vietnamese universities. For every 9 female students there’s 1 male student. It’s the same in every class, at pretty much every single uni.
Or look at the dance shows, the singing competitions where the audience votes for a winner. Over the past few years they seem to have become the sole preserve of “the fair sex”. Phương Vy, Đoan Trang, Thuỷ Tiên, Thu Minh, Uyên Linh, Văn Mai Hương – they aren’t ACCIDENTALLY all the names of women. The way society is going, they’re NECESSARILY all the names of women.
In plenty of other places, women outnumber men or are fighting at the front line. You can see it in small ways too, the way girls are the first to stand up and introduce themselves at international events, the way they put themselves out there more confidently.
People say even international organisations are keener to hire women than men (though the companies won’t say so themselves). More and more important positions are reserved, it seems, for Vietnamese women. “Women just make better staff than men in Vietnam” confided a Western friend of mine who manages an NGO not so long ago. “They’re better educated, they have a better attitude, they’re more open-minded. And unlike in many other Asian countries, they’re just as good as men at making connections.”
So basically, young women in today’s Vietnam are moving faster than young men. And the truth is, someone who’s fast on their feet is always going to find it hard to love someone who’s not moving so quickly. The end result? A lot of those young women, who soon won’t be quite so young any more, are standing around feeling slightly lonely and embattled.
Obviously in the race to the future, there’s one big winner: men who are also fast on their feet. On the whole, yes, guys are moving slower than girls. But every rule has exceptions, right? Look a bit more carefully and you’ll see, a few of the not-so-fair sex are moving pretty damn fast too.
Let me tell you a little story: the tale of chị Phương and anh Minh. Chị Phương was 30, was truly beautiful and still single. She had her own small business, she spoke English like the Devil (a very Western devil) and she was as strong and smart as the best of them. Many guys had stood beneath chị Phương’s balcony ready to sing her the song of their love. Chị Phương knocked them all back. Often she asked them to stop before they’d got even half way through. The singers just weren’t up to the mark.
Chị Phương belonged to the type we’re talking about – a woman who doesn’t want to marry someone not on her level. And, really, who can blame her? Who wants to take orders from a from a guy who doesn’t have what it takes to give a modern woman goose-bumps?
Enter Anh Minh. Anh Minh was the sort of guy who did have what it takes to give chị Phương goose-bumps, and possibly a few other things too. Anh Minh had his own business, a big one, spoke English like the Devil (the Devil’s big brother). He was a man of the world and he was handsome, he knew his own mind, and the minds of others too. He was the guy chị Phương had been waiting for for more than 10 years. But not just that, he had true Vietnamese style, he was a part of the same culture that chị Phương had always known and loved. He was the only guy in the world who could ever make chị Phương happy. And because chị Phương was only ever going to marry someone who could make her happy, anh Minh it turns out was also the only guy in the world who could make chị Phương’s parents happy too.
Chị Phương and Anh Minh went out for coffee many times. They worked out soon enough that they were meant for each other.
But human beings are short-sighted creatures. For anh Minh, chị Phương was just one possible choice. Sure, she was beautiful and talented, but she was still one among many. Do the maths. For every ten girls like chị Phương in this world there were only four guys like anh Minh. But for every ten 30-year old girls like chị Phương there were thirty 25-year old girls called Giang, Hiền and Chi – the younger sisters and cousins of chị Phương who were attractive and sharp and pretty fast-moving too; like chị Phương, they were REALLY KEEN on successful guys like anh Minh and would’ve been more than happy to move, at whatever pace, into the future with him.
To put a rough figure on it: for every 10 attractive women who were keen on anh Minh there was only . . . 1 anh Minh.
The problem was and is that the situation’s unbalanced. The chị Phươngs of this world run into trouble because they have high standards. They have vision, they have depth, so they don’t want to settle for narrow-minded guys. And of the men chị Phương knew, anh Minh was the only one who made the grade, the only one who was going to make her really, truly, scream-out-loud happy.
But guess what? Just because he had a lot of choices doesn’t mean Anh Minh got to be really, truly, scream-out-loud happy. The funny thing about people who have too many choices is that in the end they often don’t know how to choose (which doesn’t in the case of men mean that they don’t sometimes choose one night stands or scream out loud). And that might be the way the story ended up for anh Minh. Time went by, those hot 25 year olds called Giang and Hiền and Chi stole the place which could’ve been chị Phương’s. Or maybe chị Phương let them have her place and moved to the West. More time passed and anh Minh turned his attention to other girls called Lý, Thuỷ and Hảo – the younger sisters of Giang, Hiền and Chi. And in the end nobody found happiness. No one.
But we’re forgetting, there’s one group of people in this story who actually have the saddest part: all the slow-moving guys who won’t make much money, who won’t find true love, who won’t get anything interesting out of the situation at all. They’re the ones to feel sorry for, the ones to really worry about.
When you think about it, one of Vietnam’s artists needs to design another poster with four skeletons belonging to four men sitting around a table at the local bia hơi.
The caption? Of course: “Still waiting for a normal woman.”
*
HỘI PHỤ NỮ Ế CHỒNG
Có lần tôi thấy áp phích in hình bốn bộ xương ngồi ở bàn. Mỗi bộ xương được trang trí bằng một món đồ: chiếc mũ màu hồng, túi trang điểm, đôi giấy cao gót, khăn quàng cổ hàng hiệu. Suy ra bốn bộ xương ấy từng thuộc bốn người phụ nữ. Ở dưới ghi dòng chữ: “Chờ người đàn ông hoàn hảo.”
Chờ, chờ nữa, chờ mãi.
Ở Hà Nội, tôi bắt đầu thấy nhiều người phụ nữ khoảng 30 tuổi chưa lấy chồng, chưa có ý định lấy chồng, hoặc đã có ý định nhưng chưa có ứng cử viên phù hợp.
“Lấy chồng sớm làm gì,” là câu của miệng của họ. Lấy chồng bình thường làm gì? Cứ phát triển sự nghiệp đi đã – nếu có hoàng tử xứng đáng nào đến gõ cửa thì mở, không thì chờ tiếp.
Vấn đề là phụ nữ Việt Nam giỏi quá, ít hoàng tử xứng đáng. Hôm trước tôi ngồi đọc tạp chí tiếng Anh thấy có bài phỏng vấn một cô Hà Nội 24 tuổi về những sự thay đổi trong văn hoá thành thị. Bạn ấy có nhiều nhật xét thú vị, trong đó:
“Người ta càng ngày càng đẹp hơn, đặc biệt là phụ nữ. Tôi thấy các bạn nữ trưởng thành nhanh hơn các bạn nam. Tôi thấy nhiều phụ nữ xinh đẹp, mạnh mẽ, thông minh, tự lập, mà vẫn giữ được bản sắc văn hoá.”
Đúng rồi, tôi tự nói với mình. Tôi thấy một khoảng cách lớn đang mở rộng ở giữa các bạn nam và nữ trẻ. Hầu như mọi lĩnh vực, các bạn nữ cũng đang “chạy” nhanh hơn các bạn nam: ngoại ngữ, tài chính, tiếp thị, xuất bản, quản lý, giải trí. . . Đó chỉ là cảm giác, nhưng là cảm giác mạnh.
Riêng ngoại ngữ, tôi được mời tham gia nhiều lớp học tiếng Anh tại các trường đại học lớn. Cứ chín sinh viên nữ mới có một sinh viên nam, lớp nào cũng thế, trường nào cũng vậy (đủ mì chính cánh mời công ty Ajinomoto tài trợ).
Các cuộc thi khiêu vũ và ca hát do khán giả bình chọn gần đây hầu như là sân chơi dành riêng cho phái “yếu”. Phương Vy, Đoan Trang, Thuỷ Tiên, Thu Minh, Uyên Linh, Văn Mai Hương . . . Họ không TÌNH CỜ là người nữ. Trong bối cảnh phát triển hiện nay, họ PHẢI là người nữ.
Nhiều lĩnh vực khác nữa, nữ có mặt đông hơn, chiến đấu mạnh hơn. Kể cả những hành động nhỏ như đứng lên và giới thiệu về bản thân trong các cuộc họp quốc tế thì nữ trẻ tỏ ra tự tin hơn nam trẻ.
Thậm chí nhiều tổ chức nước ngoài đang cố tình tuyển nhân viên nữ (mặc dù không nói ra), dành các vị trí quan trọng nhất cho các chị em Việt Nam.
“Ở Việt Nam nhân viên nữ tốt hơn hẳn,” một anh bạn Tây là sếp của một tổ chức phi chính phủ từng tâm sự với tôi. “Trình độ cao hơn, thái độ tốt hơn, góc nhìn cởi mở hơn, và khác với nhiều nước ở châu Á là khả năng mở rộng quan hệ không kém gì đàn ông.”
Tóm lại: nữ trẻ đang chạy nhanh hơn nam trẻ. Sự thật: người chạy nhanh khó yêu người chạy chậm. Kết quả: nhiều bạn nữ trẻ sắp không còn trẻ nhưng vẫn chưa có gì.
Trong cuộc đua này có một số người đại thắng. Họ là những người đàn ông chạy nhanh. Nhìn chung, các bạn nam đang chạy chậm hơn bạn nữ. Nhưng quy tắc nào đều có ngoại lệ. Nhìn kỹ tôi thấy một số đại diện của phái mạnh đang chạy nhanh ơi là nhanh.
Tôi xin kể chuyện về chị Phương và anh Minh. Chị Phương 30 tuổi, xinh đẹp, chưa chồng. Chị ấy có công ty nhỏ, nói tiếng Anh như ma (ma Tây), mạnh mẽ, giỏi giang. Nhiều anh chàng xin hát tặng chị ấy bài tình ca. Chị Phượng từ chối hết, đôi khi nghe nửa bài mới yêu cầu phải dừng lại. Ca sĩ chưa đủ trình. Chị Phương không muốn lấy người kém hơn mình – chịu làm sao được khi cả đời còn lại phải “dạ dạ” và “vâng vâng” một người không có khả năng làm phụ nữ hiện đại nổi da gà.
Rồi xuất hiện anh Minh. Anh Minh có khả năng làm chị Phương nổi da gà và nhiều thứ hơn nữa. Anh Minh có công ty lớn, nói tiếng Anh như ma (bố ma Tây), lịch lãm, đẹp trai, biết mình, biết người. Anh ấy là người chị Phương chờ đợi hơn mười năm qua. Anh ấy cũng rất Việt Nam, cùng văn hoá mến yêu của chị Phương. Chỉ có anh Minh có thể làm chị Phương hài lòng. Vì chị Phương phải hài lòng mới cưới, suy ra chỉ có anh Minh mới có thể làm bố mẹ chị Phương hài lòng nữa.
Chị Phương và anh Minh đi cà phê nhiều lần, thấy có duyên với nhau.
Nhưng mắt cân đối quá! Với anh Minh, chị Phương chỉ là một trong nhiều sự lựa chọn – dù xinh đẹp, dù giỏi giang nhưng vẫn chỉ là một trong những. Bài toán đơn giản. Cứ 10 chị Phương chỉ có 4 anh Minh. Nhưng cứ 10 chị Phương có 30 em Giang, Hiền và Chi – là các em 25 tuổi, xinh xắn, nhanh nhẹn, rất muốn có một người đàn ông thành đạt như anh Minh để cùng bước vào tương lai sáng. Tính ra, cứ 10 người phụ nữ xinh đang theo anh Minh thì chỉ có 1 anh Minh.
Chênh lệch quá. Các “chị Phương” đang rất khó khăn vì tiêu chuẩn. Họ có tầm nhìn rộng nên không thể lấy một người có tầm nhìn hẹp. Chỉ có anh Minh mới đạt. Suy ra chỉ có anh Minh mới sướng.
Mà thực tế anh Minh không sướng đâu. Vì lắm mối nên tối nào anh Minh cũng nằm không (theo cách nằm không của đàn ông thỉnh thoảng nằm có). Thời gian trôi qua, các em Giang, Hiền và Chi cướp ngôn chị Phương, hoặc chị ấy tự nhường ngôi sang Tây. Thời gian trôi tiếp, anh Minh bắt đầu để ý đến các em Lý, Thuỷ và Hảo, là các em gái của Giang, Hiền và Chi. Cuối cùng rồi không ai tìm được hạnh phúc cả.
Nhưng đau tim nhất vẫn là các bạn nam chạy chậm, không được tiền, không được tình, không được điều thú vị nào hết. Thật đáng thương. Thật đáng lo. Phân tích nốt, tôi chốt nghĩ các hoạ sĩ Việt Nam nên vẽ thêm một poster khác: bốn bộ xương thuộc bốn người đàn ông ngồi ở bàn bia hơi, ở dưới ghi dòng chữ “Chờ người phụ nữ bình thường.”
Leave a Reply