Joe Ruelle, NGƯỢC CHIỀU VUN VÚT (Hà Nội: NXB Hội nhà văn, 2104)
Chắc bạn biết Joe Ruelle (tên gọi tiếng Việt là Dâu Tây) là một người Canada nói tiếng Việt như ma, nổi bật gần 15 năm trước, không chỉ vì viết sách tiếng Việt mà còn vì diễn khá hay ho. Nói về làn sóng người Tây thành nhà văn tiếng Việt thì Anh Dâu có ưu thế của “người đầu tiên vào cuộc”. Anh ấy gần như là trai Tây đầu tiên trong thời kỳ internet nổi tiếng vì “nói với Ta bằng tiếng Ta” mà vẫn nói từ một góc nhìn rất Tây. Nhưng cái mới lạ ở giọng của Joe rõ ràng không phải yếu tố duy nhất khiến người trẻ Việt Nam cười cảm kích khi nghe anh ấy nói: những bài viết của Joe dí dỏm, său sắc mà không khó tiếp cận, nhận xét sáng suốt về đủ thứ. Và bộ sưu tập bài blog “Ngược chiều vun vút” là sách có đủ tố chất đó.
Phương pháp viết của Joe cũng đơn giản: là phản ánh và suy nghĩ lại về cuộc sống hàng ngày của một trai Tây ở Hà Nội. Ví dụ anh ấy viết về cảm giác của người Tây khi học tiếng Việt, hoặc cảm hưởng của người bản ngữ tiếng Anh khi nghe người Việt xen tiếng Anh vào câu, hoặc cái kiểu đắc chí của người bản ngữ “ngôn ngữ quốc tế” khi đối phó với những người loay hoay nói tiếng mẹ đẻ của mình. Hoặc anh ấy viết về trải nghiệm yêu đương “xuyên văn hoá”, những điều hào hứng thích thú hoà trộn lẫn những thử thách và rủi ro.
Bài này thì nói đến những điều ở Việt Nam anh ấy hơi bị dị ứng (kiểu câu hỏi tại sao chưa có vợ), bài nọ về những điều anh ấy từ từ mà hiểu (kiểu tại sao nhiều cô gái tài giỏi mà vẫn “bị ế”), bài kia về những gì khiến anh ấy ngạc nhiên ngay từ đầu (vd số người bảo anh ấy đẹp trai mặc dù, chưa bao giờ được ai khen trừ mẹ.) Viết về chủ đề nào anh ấy cũng nói thật rõ, thật tinh tế, đất nước Việt Nam đang thay đổi như thế nào.
Bạn đọc nào nghiên về triết học hay tâm lý học thì có thể đọc bài của Joe về tầm quan trọng của việc sống trong thời khắc hiện tại hay những điều kiện tốt cho một mối tình bền vững (cách đối đầu với cảm giác “chán cơm thèm phở” chẳng hạn). Ai thích châm biếm hơn thì có thể “nghe” Joe nói móc về trai Tây qua Việt Nam sống và thấy họ đột ngột có sức gợi tình đặc biệt. (Bài ưa thích của riêng tôi là một thư tình hư cấu viết cho ca sĩ Mỹ Tâm, người Joe si mê mà có cái kết là bị bỏ tù ở Hàn Quốc 60 năm. . .)
Ở Việt Nam 6 năm mà tôi chưa bao giờ gặp anh Joe, nhưng nghe đồn trước khi qua Sing làm việc cho Google Joe đã khiến một số người Hà Nội phát tức vì cách nói của anh ấy về xã hội xung quanh hơi quá “cay”. Dù sao đi nữa, sự thật là anh ấy không còn ở Việt Nam, hình như không viết tiếng Việt nữa, là chuyện đáng tiếc nuối. Đọc “Ngược chiều vun vút” mình có cảm giác sách này là tác phẩm của một người trẻ trung, yêu đời, một người nói đến mặt tiêu cực của cuộc sống thì biết đeo mặt nạ của nhà văn hài. Không có cuốn nào nữa trong đó Joe tiếp tục theo dõi môi trường sống ở Việt Nam, tiếp tục tự theo dõi cùng lúc, thì ra là chuyện đáng buồn với độc giả trẻ Việt Nam.
“Ngược chiều vun vút” là sách ưa thích nhất của tôi trong số bốn cuốn thuộc danh sách này. Đó chủ yếu vì nó vừa hài hước vừa sâu sắc, và vì nó lấy cái gì đó rất có “chất Tây”, cứ gọi là óc hài hước tự phê, mà biến nó thành yếu tố rất tích cực, thậm chí rất Việt Nam.
Leave a Reply